Yusuf Güldür
7 months ago - 2 Dakika, 41 Saniye
tr
az
en
kk
ky
uz
ru
tk

Ata Yadigarı Topraklar: BOSNA

Hâlâ yüreğimizde bir yaradır Bosna. İsmi her anıldığında buruk hisler kaplar zihnimizi. Osmanlı’nın yetimini her anışımızda Boşnak kardeşlerimizden ayrı düştüğümüz çağlara hayıflanırız.

Ata Yadigarı Topraklar: BOSNA

Mostar Köprüsü

Bosna'nın Kısa Tarihi

Fatih’in Yadigârı Topraklar

Bilindiği üzere Bosna, 1463’te Fatih Sultan Mehmet tarafından fethedilmiş ve asırlar boyunca Osmanlı Vicdan İmparatorluğu’nun en önemli eyaletlerinden birisi olmuştur. Ulu Hakan Fatih, Bosna’yı fethettiğinde “Bosna Ahitnâmesi” adlı bir ahitnâme yayımlayarak Bosnalı Hıristiyan Rahipleri kendi himayesine almış ve bölgede yaşayan tüm Sırp, Boşnak ve Hırvatlara can, mal, namus ve din güvenliği sağlamıştır.

Osmanlı alperenlerinin de etkisiyle, zaten Bogomil İnancı adlı teslis inancını reddeden monoteist bir inanca sahip olan Boşnaklar, kitleler hâlinde İslâmiyeti seçmiş ve Boşnaklar Avrupa’da Müslüman Türkler olarak anılmaya başlamıştır.

Ata Yadigarı Topraklar: BOSNA

Sebil
Osmanlı, bu bölgeden pek çok zeki ve yetenekli çocuğu devşirerek onları Türk-İslâm terbiyesiyle eğitmiş ve Enderun Mektebi’nde yetişen bu çocukların arasından Osmanlı’nın en büyük sadrazamı kabul edilen ve bir döneme damgasını vuran Sokollu Mehmet Paşa gibi devasa kâmetler çıkmıştır. Sadece Sokollu da değil, Osmanlı tarihinde daha pek çok sadrazam vardır ki, bunların büyük bir kısmı Bosnalı’dır.

Bosna'nın Osmanlı'dan Ayrılması

2.Viyana Bozgunu’ndan kısa bir süre sonra 1718 yılında Pasarofça Antlaşması ile Avusturya’ya bırakılan Bosna, 1739 Belgrad Antlaşması’yla Osmanlı’ya geri dönmüş, ancak aradan geçen 21 yıllık süre bile Boşnak halkı için sanki bir asırdan uzun sürmüştür.

Ata Yadigarı Topraklar: BOSNA

Başçarşı
Osmanlı mimarisinin pek çok şaheserinin bulunduğu ve özellikle Mostar Köprüsü’yle İslâm’ın Balkanlar’daki mührü olan Bosna-Hersek, sonraki dönemlerde de özellikle Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun hedefine girmiş ve bu devlet, Bosna’yı Osmanlı’dan koparmak için bölgede Sırp-Boşnak ve Hırvatlar arasında pek çok fitneler sokarak, bu bölgeye müdahalede bulunmaya çalışmışlardır.

1908 yılın 2.Meşrutiyet’in ilanına kadar Osmanlı hâkimiyetinde kalan Bosna, 2.Meşrutiyet’le birlikte oluşan otorite boşluğunda Avusturya-Macaristan İmparatorluğu tarafından ilhak edilmiş ve böylece Osmanlı’dan ebediyyen koparılmıştır. 

Bosnalılar, Avusturya egemenliğini kabul etmeyip, Mlda Bosna (Genç Bosna) gibi bazı oluşumlar oluşturarak bu ilhaka dirense de netice değişmemiş, zaten kısa bir süre sonra da Osmanlı Vicdan İmparatorluğu tamamen yıkılıp, Bosna gibi tüm evlatlarını yetim bırakmıştır.

Ata Yadigarı Topraklar: BOSNA

Alifakovac Müslüman Mezarlığı
Sonrasında Yugoslavya hâkimiyeti altında ciddi bir asimilasyon dönemi yaşanan Bosna, Mareşal Tito döneminde büyük zulümlere maruz bırakılmış ve büyük trajediler yaşamıştır. Yugoslavya’nın dağılmasından sonra ise tarihinin en büyük kıyımını yaşayan Boşnak kardeşlerimiz, Sırp çetniklerin yaptıkları soykırımda, Bilge Kral Aliya İzzetbegoviç’in önderliğinde mücadele vermiş ve 1992-1995 yılları arasındaki üç yıllık kahredici trajedi döneminde Avrupa’da yaşanan son büyük soykırıma maruz bırakılmıştır.

Özetle dostlar, Osmanlı Vicdan İmparatorluğu hangi bölgeden çekilmişse, orada kan ve gözyaşı durmamıştır. Sadece Bosna değil, adeta tüm dünya Osmanlı’nın yetimidir bugün. Hâlâ Türk’ün nizamına muhtaçtır.