Türkan Hüseynova
1 year ago - 2 Dakika, 8 Saniye
traz
en
kk
ky
uz
ru
tk

Azerbaycan Halk Cumhuriyeti 101 Yaşında

Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'nin Kuruluş Tarihçesi

Rusya'da Şubat 1917'de Romanov Hanedanı devrildikten sonra geçici hükûmet başa gelerek Güney Kafkasya için Özel Komisyon kurdu. Ekim 1917'de bir devrim daha yaşandı ve sonucunda 14 Şubat 1918'de Transkafkasya Parlamentosu kuruldu. 9 Nisan 1918'de ise Transkafkasya kendini bağımsız ilan ederek Birleşik Transkafkasya Cumhuriyeti kuruldu. 

25 Mayıs'ta Gürcistan, 28 Mayıs'ta ise Azerbaycan bağımsızlığını ilan etti. Böylece 28 Mayıs'ta Azerbaycan Halk Cumhuriyeti kuruldu. 

Azerbaycan Halk Cumhuriyeti 101 Yaşında


Azerbaycan Halk Cumhuriyeti (AHC) 23 ay süren kısa tarihi içerisinde çok önemli kararlara ve ilklere imza attı. 

Bakanlıklar kuruldu

28 Mayıs 1918'de AHC tarafından Azerbaycan'da Halk Maarifi ve ardından Azerbaycan Sağlık Bakanlığı kuruldu. Bakü, Gence şehirlerinde yeni hastane ve eczaneler açıldı.

Azerbaycan resmi bayrağı kabul edildi

24 Haziran 1918'de üzerinde beyaz hilal ve 8 köşeli beyaz yıldız bulunan kırmızı bayrak resmen kabul edildi. 9 Nisan 1918'de bayrağa mavi ve yeşil renkler de eklendi ve bayrak resmen onaylandı.

Askeri birlikler kuruldu

27 Haziran 1918'de Müslüman Askeri Birliği Azerbaycan Askeri Birliğine dönüştü. Bu tarih günümüzde, Azerbaycan Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri günü olarak kutlanmaktadır. 

Azerbaycan dili resmi dil kabul edildi

27 Haziran 1918'de Türk dili (bugünkü Azerbaycan dili) devlet dili ilan edildi. Türkiye'den derslikler getirtmek ve öğretmenler davet etmek için bir bildiri kabul edildi. Okullar millileştirilerek yeni öğretmen kursları ve okullar açıldı. Cumhuriyet hükûmeti ve parlamentosu kararına göre 100 Azerbaycanlı genç devlet hesabına yurt dışına eğitim almaya gönderildi (45 genç Fransa, 23 genç İtalya, 10 genç İngiltere, 9 genç Türkiye üniversitelerine gönderildi. 1 Eylül 1919'da Bakü Devlet Üniversitesinin kurulmasına ilişkin bildiri kabul edildi. 

Azerbaycan Halk Cumhuriyeti 101 Yaşında


Azerbaycan Parlamentosu açıldı

7 Aralık 1918'de Azerbaycanlı ünlü milyoner Hacı Zeynalabdin Tağıyev'in yaptırdığı kızlar okulunun binasında (bugün Fuzûlî Elyazmalar Enstitüsü olarak faaliyet göstermektedir) Azerbaycan Parlamentosunun resmi açılış töreni gerçekleşti. Azerbaycan Parlamentosu, tüm Müslüman dünyasının ilk parlamentosu idi.

Azerbaycan bazı dünya devletleri tarafından tanındı

28 Aralık 1918'de parlamento başkanı Alimerdan Bey Topçubaşov'un başkanlığndaki heyet Paris Barış Konferansına gönderildi. AHC birtakım devletler tarafından de fakto (hukuki olarak) tanındı.

Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'nin kurulduğu ilk dönemde yüzölçümü 150 bin kilometre kare idi. Güney Kafkasya ülkeleri arasında sınır meseleleri kısmen çözümlendikten sonra Azerbaycan Halk Cumhuriyeti, dış baskılar sonucu Erivan ve etrafındaki 9 bin kilometre kareyi Ermeni devletine vermek zorunda kaldı ve yüzölçümü 113,9 bin kilometre kareye düştü.

Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'nin devrilmesi

Mayıs 1920'de XI. Ordu, AHC'nin neredeyse tümünü ele geçirdi ve Rusya'nın müdahalesiyle AHC hükûmeti devrildi. Bugün bağımsız Azerbaycan Cumhuriyeti, 23 ay hüküm süren AHC'nin varisidir ve onun döneminde kabul edilen milli marş, bayrak, armayı 1991 yılında bağımsızlığının hemen ardından resmen kabul etmiştir.