Türkan Hüseynova
2 years ago - 2 Dakika, 38 Saniye
tr
az
en
kk
ky
uz
ru
tk

Azerbaycan'ın İslam ve Dünya Tarihine Kazandırdığı İlkler

Azerbaycan Doğu Müslüman dünyası ve dünya tarihinde bir çok ilke imza atmıştır. Kronolojik sırayla listelediğimiz bu ilkleri Doğu Müslüman ve Dünya tarihi olarak ikiye ayırabiliriz:

Azerbaycan


Doğu Müslüman tarihinde Azerbaycan’ın İlkleri:

Doğu İslam tarihinde ilk diplomat kadın: Akkoyunlular devletinin kurucusu Uzun Hasan’ın annesi Sara Hatun’dur. Sara Hatun Akkoyunlu devleti ile Osmanlı sultanı ve Batılı diplomasilerle görüşmeler yaparak ülkesinin çıkarlarını korumuştur.

Azerbaycan


İlk opera yazan erkek besteci:
1908, 25 Ocak’ta sahnelenen “Leyli ve Mecnun” operasının yazarı ve bestecisi Üzeyir Hacıbeyov. Leyli ve Mecnun” operası aynı zamanda Doğu İslam aleminde ilk opera sayılmaktadır.

İlk demokratik cumhuriyet: 1918’de kurulan Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'dir. 23 ay ömür sürdüğü halde bir dizi reformlar gerçekleştirmiş ve kendi içinde yine Doğu İslam tarihinde ilklere imza atmıştır.

İlk defa kadınlara seçimlere katılma ve oy verme hakkı: Azerbaycan Halk Cumhuriyeti döneminde 1918 yılında tanınmıştır.

Azerbaycan


İlk opera yazan kadın besteci
: 1971’de “Gelin kayası” operasını yazan Şefige Ahundova.

Dünya tarihinde Azerbaycan’ın İlkleri:

Dünya edebiyatında ilk hamse’yi (Divan edebiyatında beş mesnevinin bir araya gelmesinden oluşan eser) Azerbaycan şairi Nizami Gencevi yazmıştır.

İlk petrol kuyusu: 1844’te kazma yöntemiyle Bakü madenlerinde kazılmıştır. Bu olay elle kazmanın sonu olmuştur.

Dünyada ilk petrol rafinerisi: İlk petrol ayrıştırma fabrikası 1859’da Baküde oluşturuldu.

Azerbaycan


Dünyada ilk analjeziyi keşfeden bilim adamı: Mustafa Topçubaşov, tıp alanında ilk defa 1937 yılında orijinal anestezi yöntemini keşfetti.

Dünya tarihinde ilk defa açık denizde “Neft Daşları” (Petrol Taşları) adı verilen şehir 1947'de inşa edildi ve petrol çıkarma karadan denize geçti.

Dünya üzerinde ilk ve tek olma özelliği taşıyan Koltukaltı Asa MüzesiAzerbaycan’ın Naftalan şehrinde 1980'de kurulmuştur. Naftalan tedavi merkezine ellerinde asalarıyla gelen hastalar tedavi amaçlı kahve renkli petrolle sağlıklarına kavuştuktan sonra asalarını bu müzeye bırakıyorlar. 

İlk Uzun Ömürlüler Müzesi: 1991’de Azerbaycan’ın güneyinde konumlanan Lerik şehrinde kuruldu. Uzun ömürlü insanlar Azerbaycan’ın en çok güneyinde yaşamaktadır. Müzede de uzun ömürlü insanların resimleri ve bilgileri yer almaktadır.

Dünyada ilk ve henüz tek tuz mumya bugün İran sınırları için 2004'te bulunan tarihi Azerbaycan coğrafi bölgesinin Zencan şehrinde Mahmut Han Zülfügari Tarih ve Etnografya Müzesindedir. İlmi araştırmalar sonucu mumyanın 2350 yıl önce yaşamış 16-18 yaşlarında bir gence ait olduğu anlaşılmıştır. Omuzlarında tuz kesesi taşırken toprak kayması sonucu öldüğü düşünülmektedir.

Çok yeni bir gelişme olan görme engelliler için mini bilgisayar da dünyada ilk defa Azerbaycan'da tasarlanmıştır. Ekran ve klavyenin bulunmadığı mini bilgisayarda kullanıcının tüm istekleri mikrofon ile yönetiliyor. Kullanıcı sesli emirlerle çevrimiçi modunda en son yenilikleri öğrenme, e posta adresini yönetme, elektronik metinleri seslendirme, telefon çağrısı yapabilme ve cevaplayabilme şansına sahip oluyor. Mini bilgisayar şimdilik sadece Azerbaycan dilinde olsa da ileride İngilizce ve Rusça da hizmet vermesi planlanıyor. Bilgisayar, Azerbaycan İletişim ve Bilişim Teknolojileri Bakanlığı'nın talebi üzerine tasarlandı.

İlgili içerik: Azeri mi Türk mü? Yüz Yıllık Asimilasyon Projesi