Türkan Hüseynova
3 years ago - 3 Dakika, 52 Saniye
tr
az
en
kk
ky
uz
ru
tk

Geçmişten Günümüze Azerbaycan Özbekistan İlişkileri

Orta Asya devletleri içerisinde en büyük nüfusa (32 milyon) sahip olan Özbekistan ve Güney Kafkasya’da konumlu Azerbaycan’ın karşılıklı ilişkilerinin tarihi yüzyıllara dayanmakta. Özbek ve Azerbaycan halklarını yakın milli örf ve gelenekler, genel dil grubu, kültür ve din birleştiriyor. 

Her iki ülke tarihen Orta Asya ve Kafkas coğrafyasını kapsayan çeşitli devlet ve imparatorlukların (Büyük Selçuklular Devleti, Timurlular Devleti vs.) sınırları içerisinde yer almış ve 70 yıl içinde Sovyetler Birliği devletlerinden olmuştur.

Geçmişten Günümüze Azerbaycan Özbekistan İlişkileri

Diplomatik İlişkiler

Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra her iki ülke bağımsızlığına kavuştu. Ülkeler arasında ilk diplomatik ilişkiler 2 Ekim 1995 tarihindekuruldu. 1996’da Azerbaycan’ın Özbekistan’da, 1998’de Özbekistan’ın Azerbaycan’da Büyükelçiliği  faaliyete  başladı.Dönemin Cumhurbaşkanı İslam Kerimov 26-27 Mayıs 1996'daAzerbaycan’a resmi ziyarette bulundu.

 Ziyaret kapsamında 19 anlaşmadan oluşan özel evraklar paketi imzalandı, Özbek Cumhurbaşkanına Bakü Devlet Üniversitesi'nin onursal doktora diploması sunuldu. Azerbaycan Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev 21-22 Ekim 1996 tarihlerinde, Türkçe Konuşan Ülkelerin Cumhurbaşkanlarının 4. Forumu ve önde gelen devlet adamı Emir Timur’un doğumunun 660.yıldönümü çerçevesinde düzenlenen törene katılmak için Taşkent'i ziyaret etti. 19 anlaşmanın imzalandığı Özbekistan’a ikinci ziyaret ise 18-19 Haziran 1997'de gerçekleşti.

Geçmişten Günümüze Azerbaycan Özbekistan İlişkileri


Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev 2004'te de Özbekistan’a resmi ziyarette bulundu. Ziyaret kapsamında Güney Kafkasya ve Orta Asya’da güvenlik sorunları, bölgesel ve uluslararası konular ele alındı.

Özbek Cumhurbaşkanı İslam Kerimov’un Azerbaycan’a karşılıklı ziyareti 11-12 Eylül 2008 tarihinde düzenlendi. Bu sefer çerçevesinde de yine birtakım karşılıklı anlaşmalar imzalandı.

Her İki Ülkenin Birlikte Bulunduğu Teşkilatlar

Gürcistan, Ukrayna, Azerbaycan ve Moldova halklarının çıkarları adına iş birliğinin pekiştirilmesi için 1997’de GUAM teşkilatı oluşturuldu. Özbekistan 1999 yılının nisan ayında teşkilata katıldıve kurumun ismi GUÖAM olarak değiştirildi. Kurum GUÖAM ülkelerinde demokrasinin kuvvetlendirilmesi, insan hakları ve özgürlüklerinin sağlanması, parlamentolar arası dostluk ilişkilerini ve iş birliğini pekiştirmeyi amaçlıyordu. Özbekistan bölgeye uzak olması gerekçesiyle 2005’te teşkilattan ayrıldı.

Her iki ülke BM (Birleşmiş Milletler), İİT (İslam İşbirliği Teşkilatı), EİT (Ekonomik İşbirliği Teşkilatı), BDT (Bağımsız Devletler Topluluğu) gibi uluslararası teşkilata üye durumdalar.

Azerbaycan ve Özbekistan'ın Kültürel İlişkileri

Geçmişten Günümüze Azerbaycan Özbekistan İlişkileri


İkili edebi kültürel ilişkiler sovyetler döneminde de devam ediyordu. Cafer Cabbarlı’nın "Od gelini", "Sevil", "1905 Yılında" piyesleri Özbekçeye çevrilerek basılmıştır.

Bu dönemde Özbekistan ve Azerbaycan'da edebi kültürel ilişkileri araştırmak amacıyla kadrolar yetiştiriliyordu. Azerbaycan’dan G.Gasımov ve A.Bağırov Taşkent Devlet Üniversitesi'ne, Özbekistan’dan A.Cabbarov ve T.Mahmutaliyev Azerbaycan Devlet Üniversitesi'ne eğitim almak için gönderildi. İki isim çevirmenlik yaparak her iki dildeki şiirleri orijinalden ana dillerine çeviriyorlardı. 

1978’de Bakü, Gence ve Sumgayıt şehirlerinde 40 bin ziyaretçinin katıldığı "Sovyet Özbekistanı’nın Güzel Sanatı" isimli sergi açıldı.

Cafer Cabbarlı "Azerbaycan film" devlet film yapım şirketi “Dostluk görüşmeleri” isimli belgesel filmi çekmiştir.

23-24 Mart 2004'te,Azerbaycan Cumhurbaşkanının Özbekistan’a ziyareti çerçevesinde Taşkent’te büyük Azerbaycan şairi Nizami Gencevi’nin heykelinin açılışı gerçekleşti.

Geçmişten Günümüze Azerbaycan Özbekistan İlişkileri


İslam Kerimov’un 2008, 11-12 Eylül’de Azerbaycan’a seferi zamanı 12 Eylül’de büyük Özbek şairi Ali Şir Nevai’ninBakü’deheykeli açıldı.

Özbekistan’da faaliyet gösteren Özbekistan Devlet Pedagoji Üniversitesine Nizami Gencevi adı verilmiştir.

Azerbaycan’ın Özbekistan’daki Büyükelçiliği nezdinde Haydar Aliyev Kültür Merkezi 27 Eylül 2010'da Taşkent’te açıldı. Kültür merkezinde milli dans, Azerbaycan dili, bilgisayar, el işleri, resim kursları faaliyetleri düzenleniyor.

Geçmişten Günümüze Azerbaycan Özbekistan İlişkileri

Başkent Taşkent’te 16 Eylül 2011'de Azerbaycan kültür günü düzenlendi.

Azerbaycan ve Özbekistan Ekonomik İlişkileri

Geçmişten Günümüze Azerbaycan Özbekistan İlişkileri


Özbekistan’la Azerbaycan arasında 23,5 milyon dolar ticari ciro hacmi bulunuyor. Bugün Özbekistan’da 71 Özbekistan-Azerbaycan ortak işletmesi faaliyet gösteriyor.

Özbekistan’da Yaşayan Azerbaycanlılar

1930’lu yıllarda toplu baskılar zamanı on binlerce Azerbaycanlı Özbekistan topraklarına sığındı. Bugün de 60 binden fazla Azerbaycanlı Özbekistan toplumunun sosyal, ekonomik ve diğer alanlarında aktif faaliyet göstermekte. Taşkent'te 1966 yılının nisan ayında meydana gelen büyük depremden sonra şehrin yeniden kurulmasında aktif şekilde katıldılar.

Geçmişten Günümüze Azerbaycan Özbekistan İlişkileri

Özbekistan'ın çeşitli alanlarında ün sahibi olan önemli Azerbaycanlılar şunlardır: SeyidRıza Alizade (gazeteci, çevirmen, oyuncu), Maksut Şeyhzade (şair, yazar), Firudin Seferov (yönetmen), Eynulla Aliyev (ressam, heykeltıraş), Qafar Abdullayev (göz doktoru, millet vekili), Şövket Gudarlı (Tv sunucu), Kökeb Aliyeva (milli dans öğretmeni, dansçı), Riza İhtiyar (şair, yazar), Rövşen İbadov (doktor), Şerkiye Şıhaliyeva (öğretmen, çevirmen), Nergiz Polathanova (müzisyen), Ramida Polathanova (müzisyen), Cebrayıl İdrisov (tiyatrocu).