Yusuf Güldür
1 year ago - 3 Dakika, 4 Saniye
tr
az
en
kk
ky
uz
ru
tk

Bir Kardeş Kavgası: Dandanakan Savaşı

Bilindiği üzere tarih boyunca Türk Devletleri küffara karşı büyük cenkler verdikleri gibi zaman zaman kendi aralarında da hâkimiyet mücadelesine girişmişler ve maalesef oluk oluk kardeş kanı akıtmışlardır. Kimi zaman Orta Asya’daki Türk boyları, kimi zaman Osmanlılar ile Memlükler, kimi zaman Yıldırım Bayezid ile Timur, kimi zaman da Yavuz Sultan Selim’le Şah İsmail…

Bir Kardeş Kavgası: Dandanakan Savaşı


Tarih bu neviden o kadar çok vaka kaydetmiştir ki, Türk evladı bunları hatırladıkça hayıflanmadan edememektedir. Keşke bu büyük hükümdarlar birbirlerine karşı değil, sırt sırta verip hep küffara karşı savaşsalardı. İşte bu iç acıtıcı savaşlardan birisi de hiç şüphesiz Gazneliler ve Selçuklular arasındaki 1040 yılında yapılan Dandanakan Savaşı’dır. Peki Dandanakan Savaşı ne zaman ve kimler arasında oldu?

Dandanakan Savaşı Nedenleri ve Sonuçları

Bilindiği üzere Gazneliler, Afganistan bölgesinde kurulmuş, kısa zamanda Hindistan’ın ve Orta Asya’nın büyük bir kısmını ele geçirmiş bir Türk Devleti’dir. Gazneli Mahmut döneminde en parlak zamanını yaşayan bu kadim Türk Devleti, Orta Asya’da Selçuklular’ın kurulmasıyla Sultan Mesut döneminde bocalamaya başlamış ve bu yeni kurulan küçük Türk Devleti’yle çeşitli çatışmalar yaşamıştır.

Selçuklu Türkleri’nin özellikle Bozkırın İki Cengâveri olan Tuğrul ve Çağrı Beyler döneminde gerçekleştirdiği o büyük akınlardan Bizans’ın olduğu gibi Gazneliler de nasibini almış ve hâliyle Sultan Mesut, devletinin dirliğini korumak için Selçuklular’la savaşmıştır.

Bir Kardeş Kavgası: Dandanakan Savaşı


Selçuklu Beyliği
, Gazne devletine bağlı bir boy idi. Gazne Devleti'ne vergi ödüyor ve asker veriyordu. Giderek güçlenen Selçuklu Beyliği'nin Horasan'a girmesi iki güç arasında yaşanan ilk sürtüşme nedeni olmuştu. Tuğrul ve Çağrı Bey bu hamleye karşılık Nişabur, Serhas ve Merv şehirlerine ilerlediler. Yaşanan restleşme neticesinde Gazneli Mesut, Selçukluların üzerine ordusunu göndererek bu yükselen gücü bastırmak için hamle yaptı. 1035 yılında Nesa şehrinde karşı karşıya gelen iki ordu amansız bir savaşa giriştiler. Savaşın neticesinde Gazne ordusu mağlup olmuş ve Selçuklular artık bir düşman unsur haline gelmişti.

Selçuklular'ın yayılmacı bir politika izlemesi neticesinde Gazneli Mesut, aradan geçen 3 yılın ardından ordusunu tekrar Selçukluların üzerine sürdü. 1038 yılında Sarah şehrinde yaşanan savaşın galibi gene Selçuklular oldu.

İki Türk Devleti Karşı Karşıya Geliyor

Yaşanan iki büyük hezimet sonrasında Gazneli Mesut iki yıl süren hazırlıklar neticesinde 100.000 kişiden oluşan dev bir ordu kurdu. Ayrıca Gazne Ordusu’nun Hindistan’dan edindiği filler onlara büyük üstünlük sağlıyordu. Üstelik Gazneli Mesut bizzat ordusunun başında savaşa girecekti.  

Gazne Ordusu sayıca çok üstün olmasına rağmen Alparslan’ın Babası Çağrı Bey Selçuklu Ordusu’na büyük bir moral vermiş, onlara ateşli bir nutuk çekmiş ve akıl dolu harp taktikleriyle Gazne Ordusu’nu susuz çöllerde yorup perişan ettikten sonra, 3 günlük bir cenkle 23 Mayıs 1040 tarihinde Gazneliler’i kesin bir yenilgiye uğratmıştır.

Bir Kardeş Kavgası: Dandanakan Savaşı


Her iki taraf da Türk olmasına, Gazne Ordusu’na üstünlük veren filler bulunmasına ve Selçuklu Ordusu’nun sayıca çok az olmasına rağmen, Çağrı Bey’in cesaret ve dehası, Gaznelilerin yıldızını söndürürken, Orta Asya’da Selçuklular’ın yıldızı bir anda parlamıştır. Sultan Mesut bile harp meydanından kaçıp canını zor kurtarırken, Gazneliler yıkılış sürecine girmiş ve Orta Asya’nın kaderi Selçuklu Türkleri’ne geçmiştir.

İnsan bazen düşünmeden edemiyor. Türk’ün Türk’ü kırdığı bu savaşlar olmasa, Türk hakanlar kendi aralarında hâkimiyet mücadelesine dalmasa, tüm Türk Devletleri ortak bir bilinçle omuz omuza verse tarih çok daha farklı yazılmaz mıydı acaba?