S KENC
11 months ago - 2 Dakika, 4 Saniye
tr
az
en
kk
ky
uz
ru
tk

Unutulmaya Yüz Tutmuş Türk Geleneği: Diş Hediği Töreni

Diş Hediği-Diş Buğdayı Geleneği Nedir?

Unutulmaya Yüz Tutmuş Türk Geleneği: Diş Hediği Töreni


Anadolu gelenekleri
arasında yer alan bazı ritüeller doğumdan düğüne, ilk çocuktan ölüme kadar insan hayatının her döneminde farklı törenlerle yerine getirilir. Bahse konu ritüeller toplumsal dayanışma, gelenek ve göreneklere sahip çıkma ve kimliğin değerlerini muhafaza etme gibi birtakım fonksiyonları da ifade eder. Bu şekilde toplum hayatını huzursuz edecek yalnızlaşma, istikrarsızlık, çatışma, rekabet gibi olumsuzlukların önüne geçilmesi de sağlanmaya çalışılmaktadır.

Bahsini ettiğimiz unutulmaya yüz tutmuş Anadolu gelenekleri arasında önemli bir yeri olan ve bebeğin ilk dişi çıktığında yapılan törene diş hediği adı verilmektedir. Buradaki “hedik” suda kaynatılan bulgur-buğdayı ifade etmektedir. Diş buğdayı töreni de denilen bu adetle çocuğun rızkının açılması ve bereketli bir ömrünün olması gibi dileklerde bulunulur. Diş çıkarma dönemi hem bebekler hem de aileler açısından zorlu bir süreç olduğu için bu sürecin rahat geçirilmesi adına aileye kolaylıklar dilenir. Anadolu’nun bazı bölgelerinde bu adet;

  • diş aşı
  • diş bulguru
  • diş buğdayı

gibi adlarla da icra edilmektedir.

Diş Hediği-Diş Buğdayı Töreni Nasıl Yapılır?

Unutulmaya Yüz Tutmuş Türk Geleneği: Diş Hediği Töreni


Diş hediği töreninin detaylarına gelince; öncelikle bebek beyaz bir “yaygı” ve tepsiye konulur. Pişmiş buğday ve bulgurun yanı sıra şeker, çerezle veya sade olarak bebeğin başından aşağı dökülür. Hediklerin bazıları bebeğin ağzına konularak dişinin rahat bir şekilde çıkması dileğinde bulunulur. Kimi yerlerde de bebeğin kıyafetine düşen yedi bulgur-buğday tanesi nazara karşı bir tedbir olarak bir ipe dizilerek bebeğin boynuna takılır. Diğer bir diş hediği geleneği ise hedik dökülmesi sürecinden sonra bebeğin önüne bir takım unsurlar konularak hangisini seçerse o mesleği seçeceğine inanılır. Örnek vermek gerekirse;

  • • Kur’an-ı Kerim veya kaleme dokunursa okur-yazar
  • • Altını seçerse zengin
  • • Makası seçerse maharetli bir ev hanımı
  • • Aynayı seçerse berber
  • • İğne-ipliği seçerse terzi

olacağı şeklinde yorumlanır. 

Diş Hediği Töreninde Neler Yapılır?

Unutulmaya Yüz Tutmuş Türk Geleneği: Diş Hediği Töreni


Kaynamış bulgur-buğday ile birlikte gelen misafirlere çerez ve şekerler ikram edilir. Bazı Anadolu yörelerinde ise bulgur kuru üzümle kaynatılarak komşulara dağıtılır. Başka bir adette ise diş hediği öncesi bebeğin gömleği babası tarafından yukarıdan aşağı doğru yırtılır. Babası daha sonra bebeğe yeni gömlek alır. Çocuğun ilk dişini çıkardığı bu şekilde duyurulur. Buradaki yırtma işlemini müteakiben birkaç gün içerisinde diş hediği töreni komşular ve akrabalarla icra edilir.