S KENC
3 years ago - 2 Dakika, 1 Saniye
tr
az
en
kk
ky
uz
ru
tk

Osmanlı Bahriyesinin İlk Denizaltıları: Abdülhamid - Abdülmecid

Osmanlı Sultanı III. Ahmed’in oğullarının sünnet şenliğinde sunulan ve 1719 yılında Ser Mimar İbrahim Bey tarafından yapılan timsah şeklindeki “Tahtelbahir” ilk denizaltı olarak tarihe geçmiştir. Ancak savaş maksatlı üretilmiş ilk Osmanlı denizaltısı için 167 yıl daha beklemek gerekecekti.

Osmanlı Bahriyesinin İlk Denizaltıları: Abdülhamid - Abdülmecid


Osmanlı'nın Denizaltında Hakimiyet Çabaları

Ruslarla yapılan ve 93 Harbi olarak tarihe geçen savaşta Osmanlı donanması pek varlık gösterememişti. Bunda Rusların torpidobotlarına çözüm bulunamamasının büyük rolü bulunuyordu. Durumun farkına varan Yunanistan, Nordenfelt I adlı bir denizaltı satın aldı.

Torpidobotlardan daha güçlü olan denizaltılar Osmanlı için bir tehdit unsuru olmuştu. Durumdan haberdar edilen Sultan II. Abdülhamid İngiliz mühendis Garrett’i İstanbul’a davet etti ve 2 denizaltı siparişini verdi.

Torpido kullanmak suretiyle bir gemi batıran ilk denizaltı olma özelliğine sahip olan denizaltılardan biri Abdülhamid, diğeri Abdülmecid ismini taşıyordu. Vickers & Armstrong firmasına yaptırılan denizaltılar İngiltere’de parçalar halinde teslim edildiğinde takvimler 1886 yılını gösteriyordu. Taşkızak Tersanesi’ne getirilen parçalar burada monte edilerek denize indirilmiştir. 

Abdülhamid denizaltısı, iki yılın ardından Sarayburnu önlerinden denize daldıktan sonra Üsküdar önlerine demirlemiş, torpido atarak boş bir gemiyi batırmasına yabancı devlet temsilcileri de şahit olmuştu. Nordenfeld tipi denizaltı olan Abdülhamid ve Abdülmecid, birer güverte subayı, üçer makina subayı ve birer erden oluşan mürettebatta sahipti.

Osmanlı Bahriyesinin İlk Denizaltıları: Abdülhamid - Abdülmecid


Osmanlı Denizaltıların Teknik Özellikleri

  • Uzunluk: 31 metre
  • Genişlik: 3,6 metre
  • İtiş gücü: 250 beygir kömürle çalışan Lamn marka buhar motoru
  • Yüzey hızı: Saatte 11 km
  • Deniz altındaki hızı: Saatte 4,7 km
  • Test derinliği: 49 metre
  • Silah teçhizatı: 2 adet 356 mm’lik torpido tüpü ve 2 adet 35 mm makinalı tüfek

Denizaltıların Makus Talihi

Denizaltıların edinilmesi ile birlikte dönem itibariyle silahlanma yarışında büyük bir adım atılmış, askeri alanda yaşanan talihsiz sürecin önüne geçilmeye çalışılmıştı. Ne var ki büyük umutlarla siparişi verilen, başarılı bir şekilde montajı yapılan ve suya indirilen denizaltılar bazı takviyelere ve onarımlara ihtiyaç duyuyordu. 

Denizaltılar, her ne kadar hedefini denizin dibine gönderen başarılı bir torpido atışı gerçekleştirmiş olsa da, tasarımdan kaynaklanan kronik denge problemleri bulunmaktaydı. Bu nedenle hatırı sayılır bir maliyete katlanılması gerekiyordu. Ekonomik ve askeri açıdan eski günlerini arayan Devlet-i Aliye bu işe finansman ayırma yoluna gitmedi. 

Osmanlı'nın ilk denizaltıları bir süre Haliç’te çürümeye terk edilirken, 1910 yılında sökülerek envanterden çıkarıldı. Bu tarihten sonra ancak Cumhuriyet’in kuruluşundan 5 yıl sonra bir denizaltı Türk deniz kuvvetleri envanterine dahil edilebilmiştir.