Berna Usta
2 years ago - 2 Dakika, 38 Saniye
tr
az
en
kk
ky
uz
ru
tk

Esarete Karşı Başkaldırı: Kürşad İhtilali

Kürşad ihtilali Türk tarihinde gerçek ve efsanenin iç içe geçtiği destansı bir bağımsızlık hikayesi. Peki herkesin duyduğu bu bağımsızlık hikayesinin aslı nedir?

Esarete Karşı Başkaldırı: Kürşad İhtilali


Hüseyin Nihal Atsız-Bozkurtlar

Kürşad adını ortaya ilk çıkaran kişi "Türkçü" kimliğiyle tanınan tarihçi ve yazar Hüseyin Nihal Atsız’dır. Türklük davasının büyük neferlerinden olan Nihal Atsız, Bozkurtlar adlı romanında bu ayaklanma olayını destansı bir şekilde anlatmıştır. Kürşad adı bu şekilde hafızalara kazınmış tarihi bir şahsiyet olarak ortaya çıkmıştır.

Kürşad ihtilalinin aslı Çin yıllıklarında anlatılmaktadır. Çin’in yıllarca uyguladığı politika sonucu Göktürkler güçsüzleşmiş, doğu-batı şeklinde birbirinden ayrılmış ve bu süreçte 630- 680 yılları arasında 50 yıl Çin esaretinde yaşamışlardır.

627 yılında daha Göktürk Devleti yıkılmadan, kağan soyundan olan Türk büyükleri Çin’e sığınmışlardı. Daha sonraları Kür-Şad olarak anılacak “Chie-shih-shuai” da Çin’e sığınan rütbeli Türk askerlerinden biriydi.

Esarete Karşı Başkaldırı: Kürşad İhtilali


Çinliler, Türklerden tamamen kurtulmak için Türk halkını Çinlileştirmeyi düşündüler. Bu amaçla kendilerine sığınan Türkleri Çin Seddi boyuna yerleştirdiler. Çinlilerin asimile politikası Türklerin dillerine, örf ve adetlerine sımsıkı sarılmaların sağladı. Öc almak için bilendiler. 50 yıl süren esaret hayatında fırsat buldukça baş kaldırdılar.

Kürşad İhtilali Nasıl Yaşandı?

Bu baş kaldırmalardan biri Türk tarihinde destansı bir şekilde yerini alan Kürşad İhtilali olmuştur.

Türk Prensi Kürşad ( Chie-shih-shuai) ve 39 arkadaşı, Türk devletini diriltmek, esaretten kurtarmak için gizli gizli plan yaptılar.

Çin prensi (Li Chih) her gece tebdili kıyafet ile şehirde dolaşıyordu. Kürşad ve arkadaşlarının planına göre, şehirde dolaşan Çin prensini yakalayıp Türk illerine kaçıracak, Çin sarayında esir bulunan Türk soyluları ve Çin işgalindeki Türk toprakları ile takas edecekti. Sonra da bütün Türkleri ayaklandıracaklardı.

Gizli ihtilâl komitesi Çin prensinin saraydan çıkmasını bekliyorlardı fakat saldırının yapılacağı gece aniden ortaya çıkan şiddetli fırtına yüzünden Çin prensi saraydan dışarı çıkmadı. Bunun üzerine Kürşad ve arkadaşları sarayı basmaya karar verdi.

Saraya baskın yapan 40 Türk yiğidi yüzlerce saray muhafızına karşı cesurca savaştı. İmparatoru kaçırmaya çok az kala Çin ordusu saraya hücum etti. Kürşad ve arkadaşlarının General “Sun-Wu-k’a-i” nin kuvvetleri karşısında durması imkansızdı.

Esarete Karşı Başkaldırı: Kürşad İhtilali


Kürşad, sarayı terketme emrini verdi. 40 yiğit sarayın ahırındaki atlara binerek saraydan uzaklaştılar. Bütün Çin ordusu peşlerine düştü. Şehrin yakınlarındaki We-i ırmağından geçmeleri gerekiyordu fakat ırmak o gece yağan yağmurdan dolayı taşmıştı. Kürşad ve arkadaşları derhal savaş durumuna geçtiler. Türk yiğitleri ırmağın kenarında kanlarının son damlasına kadar vuruşarak can verdiler.

“Kürşad ölmüş, fakat attan düşmemişti.

Ölmüş, fakat yenilmemişti…”

İhtilâl başarılı olmadı ama esir Türklerin gönlündeki hürriyet ateşi büyüdü büyüdü ve dalga dalga bütün Türk illerine yayıldı.