S KENC
2 years ago - 2 Dakika, 15 Saniye
tr
az
en
kk
ky
uz
ru
tk

İlk Türk Kadın Romancı: Fatma Aliye Topuz

2009 yılından bu yana 50 TL’lik banknotların arka yüzünde resmi basılı bulunan Fatma Aliye Topuz,  9 Ekim 1862 tarihinde İstanbul'da dünyaya gelmiştir. Fatma Aliye ünlü tarihçi Ahmet Cevdet Paşa’nın kızı olmasından ziyade, ilk Türk kadın romancı unvanını taşıyor olmasıyla ön plana çıkar. 

İlk Türk Kadın Romancı: Fatma Aliye Topuz


Fatma Aliye Topuz'un Hayatı ve Eserleri

Fatma Aliye Hanım 17 yaşında iken Plevne kahramanı Gazi Osman Paşa’nın yeğeni olan Kolağası Faik Bey ile evlendi. 4 kız çocuğu doğuran Fatma Aliye zaman içerisinde çeviri yaparak edebiyat yaşamına başlamıştır.

Fatma Aliye Topuz'un Edebi Yaşamı

Ünlü romancı, ilk olarak 1889’da Georges Ohnet’e ait "Volonte" romanını "Meram" adıyla çevirmiş ve babasının da ilgisini çekmeyi başarmıştır. Bu sayede Ahmet Cevdet Paşa’dan ders alma şansını da yakalamıştır. 1891’de Türk edebiyatının ilk popüler yazarı olarak kabul edilen Ahmet Mithat Efendi ile birlikte Hayal ve Hakikat; ertesi yıl da kendisine ait ilk eser olan "Muhadarat" romanını kaleme aldı. 

1899’da yazmış olduğu "Udi" adlı romanında Halep’te tanıştığı bir kadın ud sanatçısını anlatmıştır. Bu eseri Reşat Nuri Güntekin’in edebiyata ilgisini artıran roman olarak bilinmektedir. Eserlerinde;

  • • Kadın gözüyle evlilik
  • • Eşler arası uyum
  • • Sevgi ve aşk
  • • Ayakları üzerinde duran kadın

gibi kavramlar üzerinde duran Fatma Aliye, ele aldığı konular nedeniyle kimi çevrelerce feminist olarak gösterilmiştir. “Kadınlara Mahsus Gazete”de kadın sorunlarına değinmiş, fakat bunu muhafazakar çizgisini koruyarak gerçekleştirmiştir. Eski geleneklerine bağlı ancak modern düşüncülere sahip kadınların sesi olan Fatma Aliye, bu şekilde Osmanlı kadınını Avrupalı kadınlara tanıtma fırsatı da bulmuştur.

Fatma Aliye’nin edebiyat çevrelerinde tanınmasını sağlayan esas husus ise şüphesiz Ahmet Mithat Efendi’nin yazdığı "Bir Osmanlı Kadın Yazarın Doğuşu" eseridir. Edebiyatın dışında sosyal yardımlaşma faaliyetlerinde de bulunan Fatma Aliye Hilal-i Ahmer'in (Kızılay) ilk kadın üyesidir. Ayrıca Nisvan-ı Osmaniye İmdat Cemiyeti adını taşıyan bir sivil toplum örgütünün de kurucusudur. Meşrutiyet sonrası politik yaşamı anlattığı ve 1914’te kaleme aldığı “Ahmet Cevdet Paşa ve Zamanı” eseriyle o dönem tartışmaların odak noktası olmuştur.

Dünya’da Fatma Aliye Topuz Yansımaları

Nisvan-ı İslam ve Udi adlı eserleri Fransızca’ya tercüme edilen Fatma Aliye, Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri medyasında kendisinden bahsettirmeyi başarmıştır. Doğu ve Batı Kadınları adlı kitabın yazarı Emile Julliard’a yönelik yaptığı eleştirilerle Fransız medyasının ilgisini de çekmiştir. Öte yandan eserleriyle 1893’te ABD’nin Chicago kentinde bulunan Dünya Kadın Kütüphanesi Katalogu’na girmeyi de başarmıştır.

Evlendikten sonra Topuz soyadını alan Fatma Aliye Hanım 1936’da yaşama gözlerini yummuş olup, kabri Feriköy Mezarlığı’nda bulunmaktadır.