S KENC
7 months ago - 2 Dakika, 25 Saniye
tr
az
en
kk
ky
uz
ru
tk

Kadim Türk Kültürünün Şifreleri

Anadolu öncesi Türk dönemi olarak adlandırılan devirler her zaman ilgi çekici bulunmuştur. O dönemin devlet yapısına bakılacak olursa çeşitli Türk boylarının oluşturduğu konfederasyonlar şeklinde örgütlenen Türk devletlerinin başında Kağan unvanlı bir hükümdarın bulunduğunu görürüz.

Kadim Türk Kültürünün Şifreleri


  • • Kök-Türk Kağanları; Aşina (Bozkurt)
  • • Uygur Kağanları; Yağlakar

kabilesinden geliyordu. Hükümdarın hanımına Katun (Hatun) ismi veriliyordu. Kağanların en büyük yardımcıları Katun ve Kurultay idi. Kurultay ise Kağanlık seçimi, savaş ve barış gibi siyasi konularda toplanıp, Kağan savaşta iken ona vekalet etme görevini yükleniyordu. Ötüken yöresi Hem Uygurlar, hem Kök-Türklerin başkenti idi. Ülke yönetimi Doğu ve Batı Kağanlığı olmak üzere ikiye ayrılmış, Doğu Kağanlığı merkezi teşkil etmiştir. 

Kağan soyundan gelen ve Batı Kağanlığı’na yükseltilen kişilere Yabgu unvanı verilmiştir. Kimi zaman Batı Kağanları her iki memleketin de kağanı olmuştur. Örnek olarak İstemi Han ve oğlu Tardu verilebilir. Devlet idaresinde yer alan yüksek rütbeli memurlar arasında Tarkan, Şad, Tamgacı ve İç Buyruklar gibi unvanlar yer almaktadır.

Eski Türk Yaşam ve İnanç Dünyası

Kadim Türk Kültürünün Şifreleri


Ordu-millet anlayışı ile yurtlarını korumak adına her an savaşa hazır olan Anadolu öncesi Türkler, tabir yerindeyse beşikten mezara kadar askeri bir disiplin ve düzeni benimsemişlerdir. Altın, demir, bakır ve gümüş gibi madenleri işlemiş, kışlak adı verilen yerlerde yerleşik hayat yaşamışladır. Türk boylarının her birinin kendine özgü bir Ongun’u (bozkurt, kartal vb. içinde ruh barındırdığına inanılan bir cisim) bulunuyordu. Kadınları ve çocukları koruduğuna inanılan Umay isimli bir varlığa da inanış bulunmaktaydı. Mezarları üzerine balbal adı verilen taşlar dikilirdi. Bu taşlar, o kişinin sağ iken öldürdüğü düşmanlar simgelenmekteydi. Gök-Tanrı inancı, Maniheizm, Budizm, Hıristiyanlık ve Musevilik gibi çeşitli dinleri benimsemiş olan Türk boyları, zaman içerisinde kitleler halinde İslam’ı kabul etmişlerdir.

Eski Türklerin Dünya Kültürüne Hediyesi: Kitabeler

Kadim Türk Kültürünün Şifreleri


Gelişmiş bir dil ve alfabeye sahip olan Kök-Türkler, ünlü Orhun kitabelerini dünya mirasına kazandırmışlardır. 38 harfli alfabenin kullanıldığı kitabelere Bengü-taş adı veriliyordu.

  • • Birinci kitabe 730 yılında Kök-Türklerin ünlü veziri (Ayguçı) Tonyukuk
  • • İkinci kitabe 732 yılında ünlü Kök-Türk komutanı Kül-Tigin
  • • Üçüncü kitabe 735 yılında efsane Bilge Kağan

adına diktirilmiştir. Yazıtları yazan kişi ise tarihte ilk Türk edibi olarak bilinen Yuluğ Tigin’dir. Kök-Türk alfabesini diğer alfabelerden ayıran özelliği;

  • • soldan sağa
  • • sağdan sola
  • • yukarıdan aşağı

olmak üzere üç şekilde yazılabilmesidir. Bayan Çur Kağan kitabesi de en az Orhun kitabeleri kadar tarihi ehemmiyete sahip diğer bir yazıttır. Bu dönem yazılan en ünlü Türk destanları arasında;

• Kök-Türklerin; Yaradılış Destanı, Ergenekon Destanı, Bozkurt Destanı,

• Uygurların; Yaratılış ve Türeyiş Destanı ile Göç Destanı

bulunmaktadır.


İlgili içerik: Türklerde Mitoloji, Efsane ve Destan Geleneği