S KENC
10 months ago - 2 Dakika, 43 Saniye
tr
az
en
kk
ky
uz
ru
tk

Osmanlı Sarayından Dünyaya Yayılan Lezzet: Türk Lokumu

Türk tatlı kültürü ürünleri arasında ilk sıralarda yer alan lokum ilk olarak Anadolu'da üretilmiş, sonrasında Osmanlı'nın hüküm sürdüğü topraklara ve dünyaya yayılmıştır. Kahvenin yanında ikram edildiği gibi bayramların vazgeçilmezleri arasında yer alan lokum, gırtlak-boğaz rahatlatan anlamında "rahatül hulkum" ve "lukme" kelimelerinden geliyor.

Osmanlı Sarayından Dünyaya Yayılan Lezzet: Türk Lokumu


Lokum Nedir

Lokumun Tarihçesi

Kimi kaynaklarda MÖ 226-652 yılları arası hüküm süren Sasaniler tarafından tüketildiği belirtilen “abhisa” tatlısının lokumun atası olduğu söylenmektedir. Lokum Osmanlı’da 16. yüzyıldan bu yana üretilmekte ve tüketilmektedir. 1777 yılında Kastamonu’dan İstanbul’a gelen, Bahçekapı’daki şekerci dükkanında lokum üretip satan Şekerci Hacı Bekir Efendi ile lokumun ünü artmıştır. Hatta bu ün Osmanlı sarayına kadar gitmiştir.

16. yüzyıla kadar şekerleme imalatında tatlandırıcı olarak pekmez ve bal kullanılmakta iken, rafine şekerin (kelle şeker) ülkemize gelmesiyle Hacı Bekir Efendi bu şekeri havanda dövüp eriterek lokum ve şekerleme yapımında kullanmıştır. 

Un yerine Alman bilim insanı Kirenhoff tarafından bulunan nişasta kullanmış ve bugünkü yumuşak kıvamında ilk lokumu üretmiştir. Kimi kaynaklarda Osmanlı Padişahı I. Abdülhamid’in isteği üzerine bunu yaptığına değinilmiştir. Sultan II. Mahmud döneminde “Şekercibaşı” unvanını alan Hacı Bekir Efendi’nin lokumunu tadan bir İngiliz gezgin lokumu “Turkish delight” olarak İngiliz literatürüne taşımıştır. Ardından lokum, dünyaca ünlü bir Türk tatlısı olduğunu ispatlama yolunda;

  • • 1873 Viyana Fuarı’nda gümüş
  • • 1888 Köln Fuarı’nda gümüş
  • • 1897 Brüksel Fuarı’nda altın
  • • 1906 Nice Fuarı’nda altın madalyalar kazanmış,
  • • 1893 Chicago Fuarı’nda da tanıtımı yapılmıştır.
Osmanlı Sarayından Dünyaya Yayılan Lezzet: Türk Lokumu


1906 yılında Fransa’nın Nice kentinde yapılan fuardaki başarısı, Hacı Bekir’in oğlu Ali Muhiddin Bey’e birinci mertebe Osmanlı Nişanı kazandırmıştır. Ayrıca, 1844 yılında Mehmet Kamil tarafından yazılan ve ilk basılı Türk yemek kitabı unvanına sahip olan Melce’ül Tabahhin’de de lokuma yer verilmiştir.

Lokum Nasıl Yapılır?

Şeker, nişasta, aroma, gıda boyası ve sitrik asit ile yapılan lokum şu şekilde üretilmektedir. Şeker suda çözülene dek kaynatılır. Ayrı kaplarda çözülmek üzere bekletilen nişasta ve sitrik asit şekerli su ile karıştırılır. Bir süre birlikte kaynatılan çözelti, bir kaşıkla kontrol edilerek yapışkan bir kıvama gelip gelmediği kontrol edilir. Ardından 20 saat süre ile nişastalı kaplarda dinlemeye alınır. Sert bir zeminde şekillendirilerek paketlenir.

Lokumun İnsan Sağlığına Faydaları

Ağızda kayan ve yumuşaklığı ile tadan herkesi kendine hayran bırakan lokumun faydaları şu şekilde sıralanabilir:

  • • Tüketildiğinde vücutta hızla yakılarak enerjiye dönüştüğünden enerji deposu vazifesini görür.
  • • Böbrek rahatsızlığı için faydalı bir çözüm olup kakaolu ve vanilyalı lokumlar önerilir.
  • • Fazla proteinli gıda tüketimi nedeniyle vücutta biriken zararlı maddelerin atılmasını sağlar.
  • • Anadolu’nun bazı yörelerinde yaraları iyileştirmede kullanıldığı bilinmektedir.
  • • Safran lokumu, Antep fıstığı ve sitrik asit içeriği ile midedeki zararlı su oranını düşürür.
  • • İçerdiği fındık ve Hindistan cevizi itibariyle fındıklı lokum, ciltteki deformasyonları azaltır.
  • • Çifte kavrulmuş lokum içeriğindeki düzenleyici asitlik madde nedeniyle stresi azaltır.

İlgili içerik: Bir Fincan Türk Kahvesi