Oğuzhan Er
1 year ago - 1 Dakika, 48 Saniye
tr
az
en
kk
ky
uz
ru
tk

"Manas’ı Meydana Getiren Kabiliyetli İnsanlar” : Manasçılar

Kırgız Türkleri'nde sözlü edebiyata ait türlerin çeşitli yaratıcıları bulunur. Bunlara akıncılar, manasçılar ve sınçılar örnek olarak gösterilebilir. Halkın arasında “manasçı” olarak adlandırılan grup, doğaçlama destan söyleyen kişilerdir. Ayrıca halkın hayatı hakkında, sosyal ve ahlaki açıdan çeşitli sorunlar karşısında cevaplar sunarlar.

"Manas’ı Meydana Getiren Kabiliyetli İnsanlar” : Manasçılar


 Kırgız Türkleri'nde Manas Destanı’nı ezbere bilen ve bunu icra eden kişiler “Manasçı” olarak adlandırılır.

İlk manasçılar, Manas’ın yarenleri olarak bilinen Irçı Iramanoğlu ve Caysun Irçı’dır. Manas’ın kahramanlık hikayelerini destanlaştırmaktadırlar. Tolubay Sınçı ve Toktogul Irçı bu geleneği devam ettirmişlerdir.

Manasçılık, Kırgız Türleri’nde diğer meslekler arasında mesleklerin yücesi ve en üstünü olarak kabul görülür.Kendine özgü özellikleri vardır. Bu işi yapan kişilerin özel bir yeteneğe de sahip olması gerekmektedir. 

Manas Destanı; Kırgız Türkleri'nin tarihini, kültürünü, günlük hayatını ele alan ve bir sanatkar tarafından ortaya konan muazzam bir eserdir.

Manasçılar çok iyi bir genel kültür birikimine sahip olmalıdır. Özgünlüğe ulaşan manasçılar, yeni bir Manas şekli ortaya çıkarabilir.

Kırgız Türkleri'nin unutmadığı Manasçılar da bulunmaktadır. Kuşkusuz bunlardan biri "Keldibek " adlı manasçıdır. Rivayete göre Keldibek Manası çalıştığı sırada çobanlar sürüyü bırakmış bir şekilde obaya dönerken, hayvanlar onun arkasından Manas’ı dinlemeye gelirken, kurtlar dahi sürüye dokunmazmış.

Manasçılıkta usta-çırak ilişkisi oldukça önemlidir. Manasçılık okuma yeteneğine göre 4 gruba ayrılır:

1-Büyük Manasçı

2-Gerçek Manasçı

3-Vasat Manasçı

4-Çırak Manasçı

Manasçılık geleneği ile aşıklık geleneği birbirlerine benzerlik göstermektedir.

Çırak, destanın bölümlerini, geçmişini ve kopuz çalmasını bilmelidir. Bunları ustasından bir şekilde öğrenir. Ustasının her işinden sorumlu tutulur.

Kırgız Türkleri'nde Türk Dünyasına paralel olarak destancılık mektebi de bulunur. Manasçılar, Manas Destanı‘nın günümüze kadar ulaşmasını ve dünyadaki sayılı edebi eserler arasına girmesini sağlamışlardır.