S KENC
5 months ago - 2 Dakika, 4 Saniye
tr
az
en
kk
ky
uz
ru
tk

Mitolojik Bir Türk Yemeği: Tutmaç

Türkçe’nin ilk ansiklopedisi, sözlüğü ve dil bilgisi kitabı olarak kabul edilen Divanü Lugati’t Türk’te de yer alan, Orta Asya mutfak kültürünün vazgeçilmez yemeği olarak görülen tutmaç, bugün de Türk coğrafyasında sevilerek tüketilmeye devam ediliyor. 

Mitolojik Bir Türk Yemeği: Tutmaç

Tutmaç Çorbası
Kaşgarlı Mahmut’un ünlü eserinde tutmaç yemeğinin ortaya çıkışı Zülkarneyn’in de geçtiği bir efsaneye dayandırılır. Efsaneye göre tutmaç Zülkarneyn’in yaptırmış olduğu azıklardan birisi. Zülkarneyn karanlıklardan çıkarken “bizi tutma aç” şeklinde bir yakarıştan sonra bilginlerle konuşuyor ve yemeğin yapılması talimatını veriyor. 

Orta Asya’dan Anadolu Selçuklularına, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e kadar asırlardır yapılan bu geleneksel yemek diğer Türk toplulukları ve dünyaya tanıtılmıştır. Tutmaç, Divanü Lugati’t Türk’ün yanı sıra kendisine Kıpçak Lugatı’nda da yer bulmuştur. Tutmaç adı aynı zamanda Erzurum (Oltu), Sivas ve Van (Gürpınar)’da bulunan bazı köylere isim olarak da verilmiştir.

Göçebe Yemeği Tutmaç

Bir nevi “erişte aşı” olarak yüzyıllardır tüketilen tutmaç mitolojik bir Türk yemeği olarak tanımlanmakta ve insanın yüzüne canlılık ve renk vermesiyle bilinmektedir. İlk yapıldığı halinde yufka gibi açılan ve baklava şeklinde kesilen hamura doğranmış et parçaları konuluyor uçları kapatılıyordu. Ardından kurutularak göç esnasında tüketiliyordu. 

Mitolojik Bir Türk Yemeği: Tutmaç

Tutmaç Mantısı
Bu şekilde vitamin değerini koruyarak uzun süre tüketilmesi sağlanıyordu. Kurutulan tutmaç, yemek yapılacağı zaman kaynar suda haşlanıp süzülüyor, ardından yoğurdun içine sarımsak ve sirke konulduktan sonra tutmaca dökülerek afiyetle yeniyordu. Şimdi ise genel olarak etsiz tarifler tercih ediliyor diyebiliriz.

Tutmaç Tarifi

Bu efsane lezzeti evde tatmak isteyenler için gerekli malzemeler;

  • • 2 su bardağı yeşil mercimek
  • • 250 gram süzme yoğurt
  • • 1 su bardağı tutmaç hamuru
  • • 3 yemek kaşığı tereyağı
  • • 1 tatlı kaşığı nane
  • • 2-3 diş sarımsak
  • • 1 tatlı kaşığı salça kırmızıbiber
  • • Tuz
  • • Tutmaç Hamuru için; 2 adet yumurta, un, su, tuz

Hamurun Yapılışı

  • • Malzemeler yoğrulmak suretiyle hamura katı bir kıvam verilir ve pazı yapılır.
  • • Açılan hamur, minik kareler halinde kesilir.
  • • Son olarak nem olmayan bir ortamda serilerek kurutulur.
Tutmaç Yemeğinin Yapılışı
  • • Önce yeşil mercimek pişirilir.
  • • Pişmesine yakın için tutmaç hamuru atılarak birlikte pişirilir.
  • • Pişirme bittikten sonra sarımsak dövülerek süzme yoğurtla karıştırılır.
  • • Pişirilen mercimek ile yoğurt karıştırılır.
  • • Bir kase tutmaç hamuru yağda kızartıldıktan sonra sosu yapılıp üzerine dökülür.