Türkan Hüseynova
1 year ago - 3 Dakika, 10 Saniye
tr
az
en
kk
ky
uz
ru
tk

Rusya'nın Özerk Cumhuriyetlerinde Yerli Dilde Eğitim Kaldırılıyor

Rusya Anayasasına yeni yapılan düzenlenmelere göre artık tüm Rusya sahasında tek resmi dil Rusça olarak kabul edilecektir. Özerk Bölge ve Cumhuriyetlerin yerli dilde zorunlu eğitimi aradan kaldırılıyor ve gönüllük esasında gerçekleştirilecek.

Rusya


Rusya'da Yerli Dillerin Durumu

Rusya'da 21 özerk cumhuriyet mevcuttur ve bu özerk cumhuriyetlerde Hint-Avrupa, Ural Altay dil ailesine, Kafkas ve Paleo-Asya dil gruplarına mensup yüzden fazla dil ve lehçeleri konuşan iki yüzün üzerinde millet yaşamaktadır. Her özerk cumhuriyetin Anayasasına göre iki devlet dili (yerli dil ve Rusça) var ve her iki dilde de alfabe Kiril alfabesidir. 

Rusya’nın tüm özerk cumhuriyet ve bölgelerinde yaşayan halklar kendi dil ve kültürlerini korumak ve yaşatmak adına çeşitli olimpiyatlar, festivaller, yazı günleri, kendi dillerinde kitaplar yayımlıyor, TV programlar hazırlıyor ve hatta ana dillerini öğretmeleri için öğretmenlere ek ücret de ödüyorlar. Bunun yanı sıra Başkurdistan’da ana dilini ve bölgedeki diğer halkların dillerini korumak adına 300 milyon ruble değerinde gönüllü vakıf kuruldu.

Eğitimle Kanununa Edilen Değişiklikler

Rusya Anayasasına eğitimle ilgili yeni yapılan düzenlenmelere göre artık tüm Rusya sahasında tek resmi dil Rusça olarak kabul edilecektir. Yerli dilde eğitim ise haftada 2 saate indirilecektir.

Tataristan Milli Meclisi sonbahar toplantısında ülke okullarında Tatar dili eğitiminin haftada 2 saate indirilmesini onayladı. Yasaya göre öğrenciler ebeveynlerinin yazılı onayı ile gönüllü olarak derslere katılacaklar. Bugüne kadar ise ülkenin bölgelerinde Tatarca eğitim ilkokul 1. sınıftan 9. sınıfa kadar zorunluydu. 

Bu düzenlemeye göre özerk cumhuriyetler kendi dillerini gönüllülük esasında öğrene bilecektir. Buna karşı olarak birtakım özerk bölge ve cumhuriyetlerde müzakereler, protestolar yapılmaya başladı. 

Kararla İlgili Resmi Görüşler

18 Nisan’da Tataristan Milli Meclisi milletvekili Ferit Möhemmetşin ana dilinin gönüllü öğretilmesine karşı çıkarak bu kararın Ruslarla Tatarlar arasında gerginlik yaratacağını belirtti. Tataristan’ın Rusça Konuşan Ebeveynler Topluluğu sosyal medyada iki bin kişilik grup kurarak, milletvekilinin sözlerine karşı olduklarını söyledi ve Birleşik Rusya Partisi Başkanı Dmitriy Medvedev’e dilekçelerini yolladılar.

21 Nisan’da Tataristan’ın başkenti Kazan’da Tataristan’ın Ana Ataları Birliği ana diller ve cumhuriyetlerde devlet dillerini öğretmek meselesine dair Tatarca Milli Üniversite açmak, her bölgede Tatarca okul bulundurmak, Tatarca eğitimi geri getirmek talepleri yazılan kararnameyle Tataristan Eğitim Bakanlığına müracaat etti ve eğitim alanında çalışanları, okul müdürlerini Rus ve Tatar Anayasalarına uymaya çağırdı. Tataristan Anayasasına göre devletin resmi dili Tatarca ve Rusçadır, her iki devlet dili okullarda eşit bir şekilde öğretilmelidir. Eğitim uzmanı Marat Lotfillin Rusya Duması'nda eğitim kanununa yapılan değişikliklerde cumhuriyetlerin kendi ana dillerine yer verilmediğini, milletleri türlere bölmenin faşizm olduğunu, bu durumun Rusya Anayasasına, uluslararası yasalara ve kişilik ahlakına aykırı olduğunu vurguladı. 

Gözlemcilerin Tataristan'daki okullarda yaptıkları denemelerde her iki dilin eğitiminde üç bini aşkın hatanın bulunduğunu söylediler. Tataristan Cumhurbaşkanı Minnihanov bu durumun abartılmamasını ve Tatar dilinin gönüllü şekilde öğretilmesi kararını siyasileştirmenin aleyhine olduğunu bildirdi. Başkurdistan Cumhurbaşkanı Rustem Hamitov ise verilen kararın ülkesinde ebeveynlerce saygıyla ve sakin şekilde kabul edildiğinden memnuniyetini dile getirdi. 

Kuzey Osetya Devlet Üniversitesinin profesörü Tamerlan Kambolov’a göre yerli dillerin gelişmesi için dil aile ve günlük iletişimin ötesine geçmelidir: “Dünya genelinde yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalan diller de Rusya’da konuşulmaktadır.” diye ekledi.

Rusya müftüsü Talgat Taceddin: “Özerk Cumhuriyetlerde yerli dilde eğitim yerliler için zorunlu, o bölgenin diğer milletlerden oluşan vatandaşları için ise gönüllü olmalıdır.” dedi.

Tataristan Milli Meclisi 25 Nisan'da milli dillerin eğitiminin gönüllü yapılmasına karşı Rusya Duması'na, özerk cumhuriyetlerin parlamentolarına gönderilecek dilekçeyi kabul etti.  

2014 yılından başlayan bu süreç bugün de etkinliğini korumakta ve çok tartışılmaktadır. Kararın aleyhine ve lehine çıkanlar henüz ortak sonuça varamadılar.