S KENC
2 years ago - 2 Dakika, 16 Saniye
tr
az
en
kk
ky
uz
ru
tk

Anadolu'da Bir Paylaşım Kültürü: Tören Keşkeği Geleneği

2011 yılında UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’ne alınan tören keşkeği geleneği açık odun ateşiyle ısıtılan büyük kazanlarda et ve buğdayın pişirilmesi olarak özetlenebilir. 

Anadolu


Bu etkinliği bir gelenek kılan ise paylaşma kültürü ve katılımdır. Dayanışmanın ön planda olduğu bu ritüelde önemli noktalardan birisi de keşkek pişmeden önce et ve buğdayın uzun süre dövülmesi ve pişirme sürecinde yemeğin bir ritim ile karıştırılmasıdır. 

Türkiye geneline yaygın uygulama alanıyla tören keşkeği sünnet törenleri, düğünler, dini bayramlar, mevlitler, Hac yemekleri ve yağmur duaları gibi çeşitli vesilelerle yapılagelmiştir. Bazı Anadolu kentlerinde yarma, keşka, gendirme ve keşk gibi farklı isimlerle anılmakta, içine yöresine göre farklı tahıllar da ilave edilebilmektedir.

Yapımı da Tüketimi de Kolektif

Anadolu


Malzemesinden pişirilmesine, servisinden yenmesine kadar keşkeğin bütün süreci, kolektif bir çalışmanın ürünü olarak kültür dünyasında yerini almıştır. Eğer tören Hac yemeği, sünnet veya düğün gibi bir ailenin verdiği yemek şöleni ise malzemeleri o aile temin eder ve diğer süreçler yine ortak çabası ile yürütülür. Törenler, toplumsal ilişkiler ve aileler arası diyaloğun güçlendirilmesi amacına da hizmet etmektedir. Törenlere davetli veya davetsiz olarak iştirak etmek mümkündür. Cinsiyet, yaş ve etnik kökenden bağımsız bir şekilde herkesin katılabileceği bu gelenekte kullanılan araç-gereçler de özeldir.

Keşkek Töreninin Diğer Önemli Unsurları

Keşkek yapımında;

  • • Çomça (çömçe)
  • • Ağaç kepçe
  • • Şişek
  • • Tokmak

gibi birtakım geleneksel araç-gereçler kullanılmaktadır. Bu unsurların yapımının sürdürülmesi keşkek geleneğine saygının ve devamlılığın bir göstergesidir. 

Anadolu


Buğdayın dövüldüğü taş dibek de bu geleneği yaşatan topluluğun “müşterek” malı hükmündedir. Dibeğin kullanımının yanı sıra temizliğinden de o toplum sorumludur. Tören sürecinde kullanılan diğer unsurlardan biri olan büyük bakır kazanlar usta kalaycılar tarafından koruma altına alınmakta ve dayanıklılığı artırılmaktadır. Büyük ağaç kepçeler kokusuz ve dayanıklı ağaçlardan imal edilir. Görünüm olarak sade olmasına rağmen gördüğü işlevi itibariyle önemli bir malzeme hüviyeti taşır.

Keşkek Dünya Miras Listesinde

UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Hükümetler Arası Komitesi’nin 2011 yılında Endonezya’nın Bali adasında organize ettiği toplantıda bu geleneği, hazırlanış aşamasından sunumuna ve tüketimine kadar paylaşım ve kadın-erkek eşitliği bakımından listeye dahil etmiştir. Bilindiği gibi bu liste grup, toplum ve bireylerin kültürel mirasın bir parçası olarak tanımladığı uygulamaları konu ediniyor.