S KENC
9 months ago - 2 Dakika, 57 Saniye
tr
az
en
kk
ky
uz
ru
tk

Türkiye’de Ruh Hekimliğinin Kurucusu Ord. Prof. Dr. Mazhar Osman Usman

Osmanlı Devleti’nin son, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk dönemlerini yaşamış olan ve ülkemizin ilk ruh sağlığı merkezinin kurucusu olan Ordinaryüs Profesör Doktor Mazhar Osman yurt dışında akademik eğitimini tamamlayıp, bilgi birikimini Türkiye’nin istifadesine sunmuş bir Türk hekimidir.

Türkiye’de Ruh Hekimliğinin Kurucusu Ord. Prof. Dr. Mazhar Osman Usman


Mazhar Osman Kimdir?

Doğum tarihi: 5 Mayıs 1884 - Sofulu/Yunanistan

Ölüm tarihi: 31 Ağustos 1951 - İstanbul

1881 yılında Batı Trakya’da bulunan Sofulu’da dünyaya gelen Mazhar Osman, birinci olarak Üsküdar Mülki İdadisi’nden, daha sonra Yüzbaşı Hekim rütbesiyle Askeri Tıbbiye’den mezun oldu. Ailesinin içinde bulunduğu maddi imkansızlıklar onu okurken çalışmak durumunda bıraktı. Yaptığı işler arasında vefat eden kişilerin başında nöbet tutmak gibi işler de vardı. 

Askeri Tıbbiye’de akliye-asabiye (akıl ve ruh hastalıkları) bölümünü seçmesi yakın çevresi tarafından ayıplansa da, mezuniyetin ardından Gülhane Askeri Hastanesi’nin Akliye Servisi’nde staj yaptı. Askeri Tıbbiye’ye bu kez “muallim yardımcısı” olarak giren Dr. Osman 1908’de Almanya’nın ünlü Münih ve Berlin Üniversitelerinde tıp ihtisasını tamamladı.

Bir Tersine Beyin Göçü Örneği

Almanya’daki yüksek akademik tahsilinin ardından 1911 yılında yurda dönen Mazhar Osman, Gülhane Askeri Hastanesi’nde görev yapmaya başladı. Ertesi yıl patlak veren Balkan Harbi’ne Askeri Hekim olarak katıldı. Gezici hastanenin başhekimi unvanıyla Çatalca ve Lüleburgaz cephelerinde kolera salgınına karşı büyük bir mücadele verdi. 

1914’te Gülhane Askeri Hastanesi ve ordudan istifa etti. Haseki Hastanesi başhekimi olarak görev alan Dr. Mazhar Osman aynı yıl patlak veren I. Dünya Savaşı’nda Binbaşı rütbesiyle orduya alındı. Haydarpaşa Askeri Hastanesi akliye-asabiye mütehassısı (uzmanı) oldu. Savaş sonrasında ise;

  • • Şişli Fransız Hastanesi (La Paix) Akıl Sinir Hastalıkları Bölüm Şefliği
  • • Toptaşı Bimarhanesi (Toptaşı Akıl Hastanesi) Başhekimliği
  • • Zeynep Kamil Hastanesi Akıl ve Sinir Hastalıkları Bölüm Şefliği ve Başhekimliği

gibi görevlerde bulundu.

Türkiye’de Ruh Hekimliğinin Kurucusu Ord. Prof. Dr. Mazhar Osman Usman


Mazhar Osman'ın
 Akıl ve Ruh Sağlığı Üzerine Çalışmaları

Prof. Dr. Mazhar Osman, Toptaşı Bimarhanesi’nin “modern bir psikiyatri kliniği” olarak dönüşümü için yoğun çaba sarf etti. Karacaahmet Miskinler Tekkesi’nde kalan cüzzam hastalarının daha iyi bir ortamda yaşaması için uğraştı ve tekke kapatıldı. Edirne’de ziyaret ettiği ilk Osmanlı Bimarhanesi olan Darüşşifa’da zincire bağlanmış hastaları hayata döndürerek Fransız Hastanesi’ne taşınmalarını sağladı. 

Eski tedavi yöntemleri yerine modern psikiyatri tekniklerinin uygulanması için de büyük çaba sarf eden Mazhar Osman, 32 sene yayımlanan İstanbul Seririyatı Dergisi’ni çıkardı. 1920 yılında Hilal-ı Ahdar (Yeşilay)’ın kurulmasında öncü oldu. Kurum I. Dünya Savaşı sonrası yaygınlaşma emaresi gösteren uyuşturucu ve alkole karşı mücadele amacıyla kuruldu.

Soyadı Kanunu’ndan sonra Usman soyadını alan Mazhar Osman, Türkiye’de nöro-psikiyatri dalının kurulmasında öncülük etti. 1927’de Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’ni kurup yıllarca başhekimliğini yaptı. Prof.Dr. Mashar Osman, bu hastane’de Avrupa’da gördüğü tetkik metotlarının uygulama; modern, insancıl ve bilimsel yaklaşım sergileme imkanı buldu. 1933 yılında Ordinaryüs unvanını alarak İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Kliniği Başkanlığı’na atandı. Çalışmaları uluslararası ruh ve akıl hastalıkları camiasında duyulan Osman;

  • • Hamburg Akıl Hastalıkları Derneği
  • • Fransız Nöroloji Derneği
  • • New York Nöroloji Akademisi

gibi uluslararası sağlık kuruluşlarının onur üyesi seçildi. Bir dönem, akıl hastalığı olanlara “Mazhar Osmanlık” denilmesi onun ne kadar büyük bir psikiyatrist olduğuna kanıt teşkil eder.

Ünlü Türk hekimi Ord. Prof. Dr. Mazhar Osman Usman, 1951 yılında hayata gözlerini yumdu ve Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.