Gülalek Annamuradova
1 year ago - 1 Dakika, 34 Saniye
traz
en
kk
ky
uz
ru
tk

Türkmen Kültüründe Atların Yeri

Günümüz Türk coğrafyasında özellikle Orta Asya'da atlar hala eski önemini korumaktadır. Türkmenlerde atın önemini bilmeyen yoktur. At figürü Türkmenistan devlet armasında da bulunur. Türkmenistan’da her yıl nisan ayının son pazar günü “ At Bayramı” olarak kutlanmaktadır. Dünyadaki en güzel at cinslerinden biri olan Ahal-Teke'nin vatanı da Türkmenistan’dır.

Türkmen Kültüründe Atların Yeri

Diğer birçok Türk boyundan farklı olarak Türkmenlerde at eti yenmemektedir. Kaşgarlı Mahmut’un “ At Türkün kanadıdır” sözü Türkmenlerde “ At adamyn ganaty” şeklinde yaşamaktadır.

“ At beslemek han beslemek”

“ Erin kanadı attır”

“Yiğidin amacı, muradı attır”

“ At sahibini basmaz”

“ Atı olmayanın adı olmaz”

“ Baban varken şöhret kazan, atın varken yol kazan”

atasözleri ile Türkmenler atı, kültürün ve hayatın her alanına dahil etmişlerdir.

Burada Türkmen atı Ahal-Teke'nin, yani Türkmen atlarının tarihi hakkında kısaca bilgi vermekte fayda var. Türkmenistan civarında en az 5000 yıl önce Ahal-Teke atının evcilleştirilme süreci bilim adamları, tarihçiler tarafından incelenmiştir. Ahal-Teke cinsinin ortaya çıkmasında, Köpetdağ coğrafyası ve ikliminin rolü büyüktür.

Türkmen Kültüründe Atların Yeri

Köpetdağ civarı yerli halkı güzel, zarif ve hızlı koşan bu atların özelliklerini daha da güzelleştirmek için at yetiştirmeyi bir sanat haline getirmişler. Bu atların tam olarak nerede ve ne zaman evcilleştirmeye başlandığı konusunda tartışmalar devam etmektedir. Garadepe’de atın ilk şeklinin bulunması burada evcilleştirilmeye başlandığının en bariz delilidir. Bununla birlikte Altındepe ve Ulugdepe yıkıntılarında M.Ö. 3000 yılına ait at şeklinde heykeller bulunmuştur. Aynı zamanda Marguş Medeniyeti yıkıntılarında da at heykelleri bulunmuştur.

2000 yılında Gonurdepe’de bulunan at iskelesi, yanında pirinçten yapılmış olan boynuzcuklar, atları oynatabilmek için yapılan saz aletleri, Ahal-Teke atlarının kellesi gibi heykelcikler bulunur ve bunlar arkeologlara göre M.Ö. 2000-3000 yıllarına ait olduğu söylenilir. Bu ise o dönemden beri seçkin Ahal-Teke atlarının yetiştirilmeye başladığını gösterir.